De feiten zijn duidelijk: in 2023 werden in Nederland 125 slachtoffers van moord- en doodslag geregistreerd. Dat zijn er 18 minder dan in 2022, meldt het CBS. Dus moorden nemen af. Toch geloven maar weinigen het. Waarom is dat het geval?
Diepzinnige van alles-en-nog-wat
Mijn geliefde dagblad Trouw tracht het te achterhalen en haalt er via een interview met een hoogleraar van alles en nog wat bij. ‘Moord is een uitzonderlijke fenomeen en heeft ook een eigen sensatiewaarde. Mensen zoeken hiervoor graag een verklaring buiten zichzelf. Mythen hebben de maatschappelijke functie om belangrijke zaken naar voren te brengen en veranderen dan ook door de tijd heen. Ze laten zien dat mensen zich zorgen maken over migratie, jongeren of vrouwenrechten’.
55 jaar geleden: 1 moord
Maar mijn docent Sociologie -meneer Hilbers- gaf 55 jaar geleden al een veel helderder verklaring. Want ook toen waren de feiten rond moorden in Nederland anders dan de gevoelens. Hij legde het fenomeen als volgt uit: 1 moord krijgt bij de eerste keer al op vele manieren aandacht. Zoals bv. op de Journaals op Radio en TV, in de actualiteitenrubrieken van de verschillende omroepen, in de landelijke, regionale en plaatselijke kranten, op verjaardagsvisites en noem maar op. Vervolgens wordt de volgende dag in diezelfde media opnieuw aandacht besteed aan de moord. De dader is al dan niet opgepakt door de politie, het motief van de dader is al dan niet bekend, enz. Twee dagen daarna staat de moord opnieuw prominent in ‘de media’, want de dader was opgespoord! Helaas was het motief nog niet helemaal onduidelijk. Drie dagen daarna opnieuw veel media-aandacht. Het motief was inmiddels ook bekend, dus nieuws! De kranten en tijdschriften kunnen nu diepgaande achtergrondartikelen publiceren over de moord, de dader, het slachtoffer en het motief. Kortom, dagenlange aandacht voor de moord. Maar het blijft maar 1 moord, ook al lijkt het alsof er iedere dag een moord plaats vindt!
Nieuwe media en nieuwe journalistiek
Sinds 55 jaar is er het nodige in medialand veranderd. Het internet met haar sociale media is er bij gekomen, inclusief de nieuwsvoorziening via deze media. Berichten over de moord en het commentaar daarop verschijnen volop ook op X en Facebook Het aantal TV-zenders en radiozenders heeft zich flink uitgebreid. De - toch zeker 10- praatprogramma’s op TV en Radio buitelen over elkaar heen op zoek naar aansprekende onderwerpen als een moord. (Bijna) iedere zichzelf respecterend krant heeft inmiddels zijn speciale misdaadjournalist. Er zijn zelfs aparte programma’s over criminaliteit. Na jaren worden oude moorden (‘cold cases’) nieuw leven ingeblazen vanwege ‘nieuwe ontwikkelingen’. En zo kun je eindeloos doorgaan.
Nog steeds 1 moord
Kortom, zoals 55 jaar geleden 1 moord al veel media-aandacht kreeg, zo is die publiciteit daarover sindsdien minstens twee of drie of zelfs nog meer keer toegenomen. En meer dan ooit denken we dat het aantal moorden ieder jaar hoger wordt. Terwijl dat feitelijk onjuist is. Leefde meneer Hilbers nog maar, dan kon hij het nog eens een keer helder uitleggen.
