Het woordenomdraaivirus

Word jij ook zo blij van een woord als ‘leerkus’? En lig jij helemaal dubbel als iemand begint over zijn of haar ‘plasgaatje’? Grote kans dat jij, net als ik, besmet bent geraakt met het woordenomdraaivirus. 

Het wát? Inderdaad, het spel waarbij de medeklinkers van de ene lettergreep worden omgewisseld met die van de andere lettergreep. Dan weet je dus ook dat bovenstaande woorden afgeleid zijn van de verder compleet normale Nederlands woorden ‘keerlus’ en ‘gasplaatje’.

Aangestoken door mijn familie heeft dit virus in mijn jeugd vrij spel gekregen. Onlangs realiseerde ik me dat het virus zich inmiddels in een dusdanig stadium bevindt, dat genezing onmogelijk en zelfs schadelijk kan zijn. Ik heb daarom besloten het maar niet meer te bestrijden en me er aan over te geven.

Ik doe even een greep uit onze familiecollectie: bij ons werd thee getrokken van een ‘zeetakje’, riepen we tijdens het rijst eten ‘kill de merrie’ en vroeg mijn moeder ons altijd om respect voor haar ‘stankbel’. Maar de traditie heeft zich voortgezet: nu ik zelf kinderen heb controleert mijn zus (zelf verpleegkundige, je snapt het al) zo’n beetje wekelijks of ze wel genoeg ‘uit-vreten’ en wel met hun handen uit de ‘poepsnot’ blijven (jaja, hygiëne enzo). Maar ik laat me natuurlijk ook niet op mijn kop zitten. Zo heb ik haar laatst geadviseerd om eens bij de Hema langs te gaan voor de ‘versgebraakte mootjes’ en ook vooral de ‘hoopjeskoek’ niet over te slaan.

Om nog even bij mijn zus te blijven: ze kan zich wel zorgen maken om ons, maar de laatste tijd is dat genoegen geheel wederzijds. Zo betrapte ik haar onlangs op het bakken van een plant in een ‘hommelrok’. Ook gaf ze mijn jongens een ‘plein-kakje’ voor hun verjaardag, en of ik dat nu zo´n fris idee vond … Maar goed, ik vermijd inmiddels de discussie met haar, die zet namelijk toch geen ‘doden aan de zeik’.

Maar nu even terug van mijn familie naar jou, lieve lezer: herken je de symptomen? En zo ja, in welk stadium is het virus bij jou? Vraag je in een kledingzaak al naar een ‘geraakt hokje’ en word je bij het betreden van bewaakt terrein aangevallen door ‘haakwonden’? Ga je dan maar zorgen maken, want dan ben je net als ik. Eén geruststelling, je bent bij de ‘faaltrouwtjes’ aan het juiste adres. Die houden namelijk ook wel van een ‘versgebraakt mootje’.

Bron en link
* Het bovenstaande is een Column van Alice Middag in Taalvoutjes

Dertig en nog vrijgezel? Pas dan maar op in IJzendijke

In het mooie Zeeuws-Vlaamse dorp IJzendijke belanden vrijgezelle mannen op hun dertigste nog wel eens ‘in de ossewei’. De ossewei? Wat is dat? In de Zeeuwse Ankers wordt uitgelegd wat deze traditie inhoudt.

De ossenweide (of ossewei) is een ruim honderd jaar oud gebruik, waarbij de dertigste verjaardag van een mannelijke vrijgezel door de dorpsgemeenschap publiekelijk gemarkeerd wordt door hem ‘de sleutel van de ossenweide’ aan te bieden. Achterliggende gedachte is dat de dertigjarige vrijgezel vanaf nu toegelaten is tot de ossenweide, waar alle oudere vrijgezelle mannen zouden verblijven.

Ketelmuziek
Het aanbieden van de sleutel gaat met het nodige tumult gepaard. Op de dag van zijn verjaardag trekt een rumoerig gezelschap naar het huis van de jarige. De veelal jonge dorpsgenoten maken muziek op oude blikken, trommels, kachelpijpen en wat zij nog meer aan oud ijzerwerk hebben kunnen vinden. Nadat de jarige – op het lawaai afgekomen – de deur heeft geopend, verrassen zij hem op een gedicht waarin zij de spot drijven met zijn ongehuwde staat. Daarna ontvangt de jarige de sleutel van de ossenwei en soms daarbij nog een pop die een vrouw voorstelt. Het gezelschap is pas tot rust te manen als het wat geld (‘fooie’) of een borrel in het vooruitzicht is gesteld.

Zeeuws-Vlaams
Het is een typisch Zeeuws-Vlaamse traditie, die zijn oorsprong vindt in IJzendijke en van daaruit is overgewaaid naar andere plaatsen: Aardenburg, Boschkapelle en Oostburg bijvoorbeeld. In IJzendijke treft ongeveer eenmaal in de twee jaar iemand het lot om in de ossenwei te gaan. Nu zijn het vooral basisschoolleerlingen, soms begeleid door hun ouders, die de optocht vormen en de vrijgezel wordt tegenwoordig op een kar het dorp rondgereden.

Erg oud lijkt de traditie niet te zijn. We kennen vóór 1911 geen voorbeelden uit IJzendijke. In dat jaar haalde het volksgebruik de Nieuwe Rotterdamse Courant en ook later zouden landelijke media aandacht besteden aan het fenomeen.

Buitenland
Wijd verbreid in Europa is een dergelijke traditie ook al niet. In Frankrijk bestaat een uitdrukking (Porter la crosse de Saint-Nicolas) die de ongehuwde staat van dertigjarige mannen aangeeft. In Duitsland komen relatief jonge gebruiken voor als ‘trappenvegen’ en ‘deurklinkpoetsen’, speciaal voor respectievelijk 30-jarige vrijgezelle mannen en 25-jarige vrijgezelle vrouwen.

Jonggezellenbelasting
Mogelijk is de ossenweide in IJzendijke geïntroduceerd nadat de Duitse keizer Wilhelm II in 1909 een jonggezellenbelasting invoerde. Vanwege deze maatregel moesten dertigjarige ongehuwde mannen in het keizerrijk extra belasting gaan betalen. Misschien kwamen jonge IJzendijkenaren zo op het idee om dertigjarigen in hun dorp te kijk te zetten. En mogelijk lieten ze zich daarbij weer inspireren door de middeleeuwse Franse geschiedenis. Veel over de oorsprong van de ossenwei is dus in nevelen gehuld, maar vaststaat dat het tot op de dag van vandaag een levende traditie in Zeeuws-Vlaanderen is.

Link
* Lees het uitvoerige verhaal over de ossenweide door Bert van Gelder

Curieuze achternamen

Curieuze achternamen hebben de kans om van korte duur te zijn. Zulke individuele namen kunnen heel fraai zijn, maar zonder nakomelingen waren ze geen lang leven beschoren. 

Het echtpaar Poepjes-Wind

Neem bijvoorbeeld namen als Dwaaslicht, Fierenblaas, Guldentong, Hardevuist, Hutspot, Jongemooimeisje, Van de Korenmarkt, Kriekenboom, Lootsman, Macropedius, Negenvinger, Onweer, Plantijn, Plukkeroos, Smijtegeld, Spaarpot en Sterveling. 

Spijtig
Misschien zijn er enkele generaties van geweest, maar inmiddels bestaan ze niet meer. Dat is misschien spijtig voor een aantal namen, maar ja, al die namen maakten in feite gewoon deel uit van de taalschat, en die was en is veranderlijk.

Poepjes
Ook ongunstige namen zoals de toenamen ‘t Hoertje en De Lul zijn in het verleden genoteerd. Nog steeds zijn er namen die een ongunstige associatie hebben. De naam Poepjes is misschien wel de meest beruchte, al was men zich bij de naamgeving van geen kwaad bewust; Poepjes heeft namelijk niets met faecaliën te maken. Volgens de Nederlandse familienamenbank is het mogelijk een patroniem op basis van de voornaam Poepje, een vleivorm van Poppe. Met het woord 'poepe' werd eertijds iemand uit Duitsland aangeduid, in het bijzonder een Westfaalse seizoensarbeider. Ook aan die betekenis zou de achternaam kunnen refereren. In hedendaagse betekenis is het woord poepie een koosnaampje. Vergelijk het Duitse woord Puppe = 'pop, schatje', Püppchen = 'poppetje, schatje'.

Bron: Meertens Instituut: Sterven achternamen uit?

Onze stroopwafels zijn populair in de Verenigde Staten

De Hollandse stroopwafel is hot in de Verenigde Staten. Geïntroduceerd door mensen met heimwee naar de zoete lekkernij, duiken de wafels op steeds meer plekken op. Zelfs McDonalds ziet er markt in.

Opgetogen berichten in Amerikaanse media: McDonalds is van plan deze zomer Stroopwafel McFlurry's te introduceren in Amerikaanse vestigingen. Het stroopwafelijsje is een van de favorieten die door de fastfoodketen naar het thuisland wordt gehaald.

McFlurry
Amerikanen zijn zo dol op het Hollandse koekje, dat de stroopwafel na tankstations en buurtwinkels nu ook het instituut McDonald's voor zich heeft gewonnen. De Stroopwafel McFlurry heeft al een test in 50 vestigingen in Florida doorstaan.

Vliegmaatschappij
Vliegmaatschappij United Airlines ging al overstag - op luidruchtig verzoek van passagiers worden op binnenlandse vluchten in de VS stroopwafels geserveerd. Vorig jaar besloot United toch eens een andere snack uit te delen. Het leidde tot een stormpje op sociale media (een techjournalist op Twitter: 'Je kunt m'n koffers kwijtraken en altijd vertraagd zijn, maar blijf van m'n stroopwafel af') en verheugde klanten toen United liet weten de stroopwafel terug te brengen.

Cookies
De meeste stroopwafelbakkers in de VS komen uit de lage landen. In Florida noemt een kleindochter van Nederlandse emigranten ze 'Gezellig Cookies', in Texas heeft een Nederlands stel een 'Stroopclub' met wafelabonnementen opgericht en op de prairie van Montana bakt een Amerikaans-Nederlands echtpaar al sinds 1981 koek met een wafelijzer dat per boot uit Gouda is gekomen. Met zoveel succes, dat de stroopwafel in Billings, Montana, geldt als lokale lekkernij.

Brabantse bakkerij
Veel Amerikaanse retailketens verkopen stroopwafels van de Brabantse bakkerij Daelmans. Ze zijn onder meer verkrijgbaar bij Target en supermarkt Trader Joe's, waar ministroopwafels 'caramel bites' heten. Ook de stroopwafels waar McDonald's McFlurry's van gaat maken komen uit een vestiging van Daelmans. ,,Bij de drogisterijen van CVS liggen ze nu in het snoepschap bij de kassa - een van de meest competitieve plekken in het hele land. De stroopwafel heeft zijn plek daar verdiend'', zegt Tom Daly, de Amerikaan die namens de bakkersfamilie Daelmans de Amerikaanse markt van wafels voorziet.

Bron: Eindhovens Dagblad, 23 mei 2019

Eerdere berichten:
* Stroepwaafls uit Oss bij United Airlines
* De stroopwafels uit Oss liggen eruit bij United Airlines

Waarom heeft Nederland zo weinig feestdagen?

In vergelijking met andere landen heeft Nederland bijzonder weinig nationale feestdagen. Alleen het Verenigd Koninkrijk heeft er nog minder. 

Ons land heeft negen officiële feestdagen buiten de weekenden om: Goede Vrijdag, Tweede Paasdag, Hemelvaart, Tweede Pinksterdag, Eerste en Tweede Kerstdag, Nieuwjaarsdag, Koningsdag en Bevrijdingsdag. Daarvan zijn er twee niet eens echt vrije dagen.

Twee redenen
Er zijn twee redenen voor het gebrek aan feestdagen, weet onderzoeker aan het Meertens Instituut Peter Jan Margry te vertellen. "Door de reformatie hebben wij minder kerkelijke feestdagen dan andere landen. Alleen de dagen die door alle christenen gevierd worden, blijven over", aldus Margry tegen RTL Nieuws. "Daarnaast is Nederland minder nationalistisch dan andere landen, waardoor er ook niet echt een grote feestdag is waarop de Nederlandse natiestaat gevierd wordt."

Geen verandering
De onderzoeker denkt ook niet dat daar snel verandering in komt.

Link
* Lees het artikel bij Welingelichte Kringen.

Reistabletten

Tweet van André van Duin

Tweet gisteren van André van Duin: 

Ik ben al weer terug zonder mijn stem te hebben uitgebracht.

Blijkt die Hans Brusselmans op geen enkele lijst te staan !!!

Grasmat De Kuip voor zesde keer op rij beste van de Eredivisie

Aanvoerders van de Eredivisieclubs hebben de grasmat van De Kuip voor het zesde jaar op rij verkozen tot de beste van Nederland. Het veld kreeg opvallend vaak de maximale score van 5 punten, wat leidde tot een gemiddelde van 4,94.

Grasmeester Erwin Beltman ontvangt binnenkort de schaal uit handen van spelersvakbond VVCS.

Na iedere speelronde
De VVCS ontvangt na iedere speelronde een bericht van de aanvoerders van de uitspelende clubs, waarin zij kenbaar maken hoe tevreden zij zijn over de grasmat waarop zij speelden. De waardering kan uiteenlopen van 1 (slecht) tot en met 5 (topveld).

Het veld in De Kuip heeft dit seizoen het gehele jaar fier bovenaan gestaan en behaalde dus een gemiddelde score van 4,94. Vorig jaar eindigde De Kuip nog bovenaan het klassement met een gemiddeld cijfer van 4,8. Dit jaar is het stadion in staat gebleken het cijfer wederom te verbeteren.

De Kuip laat de concurrentie ruimschoots achter zich. De velden van Ajax en PSV eindigden met een gelijke gemiddelde score van 4,35 op de gedeelde tweede plaats in de veldencompetitie.

Lijstje bewindslieden, die moesten opstappen

De VVD staat niet in de top 4.

----------------

Bron: De Speld 
(n.a.v. het aftreden van Mark Harbers (VVD) als staatssecretaris van Justitie en Veiligheid.) 

Fitness...

Humor na de winst van Dúncan

Nederland heeft gisteren/vannacht na 44 jaar weer het Songfestival gewonnen, met het lied Arcade. Uiteraard waren er terechte felicitaties:

Er waren ook enkele meer humoristische reacties, al konden we er nog maar weinig vinden:

Durf een beetje ongelukkig te zijn in onze leukigheidsmaatschappij

We leven in een leukigheidsmaatschappij. Daarin is er geen plaats voor de mindere kanten van het bestaan. 

Facebook geeft er een fraai beeld van en wordt daarom niet voor niets 'feestboek' genoemd. Slechts de mooie momenten in het leven worden gedeeld. De illusie, dat het leven maakbaar is, wakkert het verlangen naar geluk tot ongekende hoogte aan.

Recht 
Maar psychiater Dirk De Wachter stelt bij dit alles een vraagteken. Er is niks mis mee met gelukkig zijn. Er is iets mis met het ontkennen van ongeluk. Het aardse leven is af en toe een beetje verdrietig. Soms sterft er iemand of wordt er iemand ziek. Soms heeft u ruzie met uw geliefde. Dat is ook het leven. Mensen die iets vervelends meemaken hebben het recht zich niet goed te voelen. Ik pleit ervoor om ook een beetje ongelukkig te durven zijn.

Ongelukkigheden delen
Laat jezelf zien. Duw vervelende gevoelens niet weg, maar praat erover. Dat is verbindend. Als we onze ongelukkigheden met elkaar delen, kunnen we een beetje elkaars psychiater zijn.

Gewone leven
Richt je niet te veel op kicks en genot. Maar probeer voldoening te halen uit de gewone, dagelijkse dingen. Een boekje lezen, een wandeling maken. We staan er te weinig bij stil dat het gewone leven ook best mooi kan zijn. En dat het gewone leven dus genoeg is.

Bekijk
* TV: Kruispunt met psychiater Dirk De Wachter/zondag 19 mei 2019/ NPO2/ KRO-NCRV/ 23.15 uur

Ben je genoeg of teveel besuikerd?

Suiker heeft een slechte naam. Maar is dat terecht? Enkele feitjes op een rij.

- De naam suiker is via het Arabisch ontleend aan het Sanskriet-woord 'sjarkara'.

- Suiker is nodig voor je lichaam, Glucose wordt omgezet in energie, waardoor je kunt denken en bewegen. Maar teveel is niet gezond.  

- We eten 44 kilo suiker per persoon per dag, blijkt uit het laatste onderzoek van de RIVM uit 2010.   Dat komt neer op 122 gram per dag: zo'n 30 suikerklontjes. 

- 26 kilo van bovenstaande 44 kilo - dus meer dan de helft - bestaat uit toegevoegde suikers: zoethouders die verstopt zitten in producten. 

- Schuilnamen voor suiker zijn bekende namen als glucose, stroop en dextrose. Minder bekend zijn melasse, turbinado en gula djawa. 

- Alles wat eindigt op -ose, -siroop of - stroop is waarschijnlijk een vorm van suiker. 

- In Nederland wordt de meeste suiker gewonnen uit de suikerbiet. Een biet met een gemiddeld gewicht van 865 gram bevat zo'n 150 gram suiker oftewel 35 suikerklontjes

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adviseert mannen maximaal 60 gram per dag te eten, vrouwen krijgen het advies maximaal 50 gram te eten. 

Bron: KRO-NCRV-Vertel, voorjaar 2019

Top 5 landen met zakkenrollers

Nederland geniet de komende maanden weer van vakanties. Als er iets is dat een vakantie flink kan verpesten, is het wel gerold worden, en zonder geld, creditcard of reispapieren komen te zitten. 

International Card Services (ICS) zocht uit waar je als toerist het meest alert moet zijn op zakkenrollers. Wie heeft de meeste kans om gerold te worden en waarom?

Top 5
Uit de analyse blijkt dat Spanje, Frankrijk, Italië, Portugal en Griekenland de kroon spannen. En dat jongeren tussen 18 en 21 jaar en 75-plussers twee keer zoveel kans hebben om bestolen te worden.

Meeste zakkenrollers in Zuid-Europese landen 
ICS analyseerde 15.000 meldingen van gestolen creditcards over ruim 1,5 jaar en constateert dat Nederlandse toeristen het meeste worden gerold in Spanje, Frankrijk, Italië, Portugal en Griekenland. Dit zijn populaire vakantiebestemmingen, het is daarom logisch dat mensen daar ook relatief vaker worden gerold. Rondom drukke pleinen, straten en bezienswaardigheden moet je heel goed opletten, maar vooral op metro- en treinstations zijn zakkenrollers actief. Een bekende truc is dat er bij het kopen van een kaartje de pincode wordt afgekeken. Eenmaal in de trein of metro word je omsingeld of aangetikt en op dat moment wordt je pas gestolen.

Jongeren en 75-plussers meeste kans 
Wat opvalt, is dat jongeren tussen de 18 en 21 jaar en 75-plussers twee keer zoveel kans maken om gerold te worden. Bij deze groepen zie je duidelijk dat naïviteit en minder alert zijn een grote rol spelen. Jongeren letten ook minder goed op hun spullen. Een bekende tactiek is afleiding creëren, waarna de zakkenroller zijn slag slaat. Denk hierbij aan voetballers of acrobaten die kunstjes voor je neus demonstreren en je afleiden, terwijl een mededader zijn slag slaat. Of iemand die de weg vraagt terwijl zijn of haar handlanger je zakken leegt.

Pincode en card nog te vaak samen bewaard
In 7 procent van de gevallen wordt de gestolen creditcard ook gebruikt voor frauduleuze pintransacties. Dat kan al snel oplopen tot ruim € 2.500 euro, afhankelijk van de bestedings- of daglimiet en hoe snel de card is geblokkeerd. Ondanks het feit dat iedereen toch wel zou moeten weten dat je de pincode niet mag bewaren, gebeurt dat toch vaak. Dan wordt bijvoorbeeld de tas gestolen met daarin de pas en een (zelfgemaakte) briefje met de pincode. Mensen denken vaak dat hun codes niet te herleiden zijn naar de pincode op de creditcard. Ervaring leert dat dat in de praktijk anders uitpakt. Wat we ook zien is dat kaarthouders hun geboortedatum of postcode kiezen als pincode. Als dan samen met de pas ook het rijbewijs of paspoort wordt gestolen proberen de dieven natuurlijk dat soort combinaties als eerste.